Προς
Υπουργό Πολιτισμού κ. Λήδα Μενδώνη
Υφυπουργό Σύγχρονου Πολιτισμού κ. Νικόλαο Γιατρομανωλάκη
Υφυπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης κ. Γεώργιο Γεωργαντά
Αντιπρόεδρο της διαρκούς επιτροπής της βουλής, πρώην Υπουργό Αθλητισμού και Πολιτισμού, κ. Ιωάννη Ανδριανό
Δήμαρχο Θεσσαλονίκης κ. Κωνσταντίνο Ζέρβα

 Αξιότιμες κυρίες,  Αξιότιμοι κύριοι,

Ο λαϊκός πολιτισμός αποτελεί ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωής των Ελλήνων όπου με τις ποικίλες μορφές του, αποτελεί μέσο μεταβίβασης της πολιτιστικής κληρονομιάς από γενιά σε γενιά μέσω της αναγνώρισης και της αποδοχής των ηθών και των εθίμων της χώρας μας. Σημαντικό κομμάτι του λαϊκού μας πολιτισμού, είναι και ο Ελληνικός παραδοσιακός χορός, ο οποίος αποτελεί κυρίως τα τελευταία χρόνια, μια δραστηριότητα αναψυχής με αποδεδειγμένα επιστημονικά πλέον λειτουργικά και ψυχολογικά οφέλη για τον ανθρώπινο οργανισμό. Είναι μια μη ανταγωνιστική κινητική δραστηριότητα που προάγει την υγεία, βελτιώνει τη φυσική κατάσταση, αναπτύσσει τις σωματικές δεξιότητες, τη ρυθμική ικανότητα, το νευρομυικό συντονισμό και τον έλεγχο του σώματος και μέσω αυτής οξύνεται η ικανότητα προσοχής, παρατηρητικότητας, μνήμης, άμεσης λήψης αποφάσεων και αυτοσυγκέντρωσης. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως μέσα από τις χορευτικές κινητικές δραστηριότητες κυρίως το παιδί, αλλά και ο ενήλικας, ανακαλύπτει το ρυθμό, τις εκφραστικές αυτοσχέδιες και δημιουργικές του ικανότητες και βελτιώνει την κοινωνικότητα του.

Η σημαντικότητα των πολιτιστικών σωματείων είναι μεγάλη γιατί μέσω αυτών επιτυγχάνεται η διατήρηση και συνέχιση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, με την εκμάθηση ελληνικών παραδοσιακών χορών και επιπλέον με την προσέγγιση όλων των επιμέρους στοιχείων και παραμέτρων που τους συνθέτουν και τους διαμόρφωσαν στο χρόνο και έχουν σχέση με αυτούς, όπως τοπική ιστορία, ήθη, έθιμα, μουσική, τραγούδια και παραδόσεις, τοπικές

φορεσιές, ήθος και αξίες. Έτσι, μέσω της χορευτικής διαδικασίας επιτυγχάνεται η ολόπλευρη ψυχοσωματική ανάπτυξη όσων ασχολούνται με το χορό, η εμβάθυνση και η εντρύφηση τους στο παρελθόν, στην ιστορία αλλά και στις αξίες που δημιούργησαν και διατήρησαν το ελληνικό πνεύμα και τον ελληνικό πολιτισμό στα διάρκεια των αιώνων μας γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η Παράδοση εν γένει αποτελεί το απόσταγμα της μακραίωνης πορείας μας ως έθνος.

Σήμερα η πανδημία Covid-19 έχει επιφέρει την επιβολή αυστηρών περιοριστικών μέτρων σε παγκόσμιο επίπεδο και έχει προκαλέσει βασικές αλλαγές στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Οι συνέπειες αυτής της κατάστασης είναι ορατές σε ατομικό, αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο. Στα πλαίσια αυτής της μεγάλης αλλαγής οι άνθρωποι του πολιτισμού, ήρθαν αντιμέτωποι με την αναστολή λειτουργίας των πολιτιστικών σωματείων, που όπως αναπτύχθηκε πριν, αποτελούν θεματοφύλακες του λαϊκού μας πολιτισμού.

Λόγω λοιπόν αυτής της κατάστασης, η Σχολή Επιστημών Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (Σ.Ε.Φ.Α.Α.) του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με το Εθνικό Τμήμα του CIOFF (πολιτισμική, ΜΚΟ, Επίσημος Εταίρος της UNESCO) και την Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων (Π.Ο.Σ.Σ.), διεξήγαγε έρευνα η οποία σχεδιάστηκε ώστε να διερευνήσει τις επιπτώσεις της πανδημίας λόγω του Covid-19 στη λειτουργία των πολιτιστικών σωματείων, τις τάσεις μετά το τέλος της πανδημίας και την επιστροφή στην κανονικότητα, καθώς και να αξιολογήσει τις στάσεις όσων χορεύουν Ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς σε πολιτιστικά σωματεία στην Ελλάδα με την επανέναρξη λειτουργίας τους.

Στην έρευνα συμμετείχαν 155 πολιτιστικά σωματεία και 2045 χορευτές Ελληνικών παραδοσιακών χορών, οι οποίοι είναι μέλη πολιτιστικών σωματείων, από όλη την Ελλάδα.

Τα πολιτιστικά σωματεία που συμμετείχαν στην έρευνα είχαν κατά ΜΟ περίπου 200 εγγεγραμμένα μέλη, και απασχολούσαν επαγγελματικά 2-3 χοροδιδασκάλους.

Σύμφωνα λοιπόν με τα αποτελέσματα της έρευνας:

• μόνο το 50% των σωματείων επαναλειτούργησε μετά την άρση της πρώτης αναστολής λειτουργίας (Μάιος 2020)
• εκ των οποίων στο 70% υπήρξε μείωση των υφιστάμενων μελών, όμως παρατηρήθηκαν νέες εγγραφές στο 42% των σωματείων

Επίσης δεν πραγματοποιήθηκαν μαθήματα διαδικτυακά από τα σωματεία, κάτι που συμφωνεί και με τη στάση των χορευτών, παρά το ότι η διεθνής τάση λόγω της πανδημίας ήταν η επιλογή της onlineλειτουργίας

Κατά τη διάρκεια αναστολής λειτουργίας, μόνο το 55,5% δήλωσε πως απευθύνθηκε σε κρατικούς φορείς για οικονομική υποστήριξη, με το μεγαλύτερο ποσοστό να απευθύνεται στο αρμόδιο Υπουργείο (Πολιτισμού και Αθλητισμού) και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με ανταπόκριση μόνο για το 10%, ενώ ένα

80% είχε ανταπόκριση από δωρητές, χορηγούς και μέλη των σωματείων.

Γενικά το 92,3% υποστηρίζει πως δεν ελήφθησαν μέτρα στήριξης από την πολιτεία προς τα πολιτιστικά σωματεία, ενώ από το 7,7% που θεωρεί το αντίθετο, μόνο το 1% θεωρεί τα μέτρα ικανοποιητικά.

Επίσης σύμφωνα με τις εκτιμήσεις για το μέλλον των πολιτιστικών σωματείων μετά την επιστροφή στην κανονικότητα:

Αναφορικά με τον αριθμό μελών:

• το 61,3% θεωρεί πως θα υπάρξει μείωση
• το 29,7% πως θα λειτουργήσει με τον ίδιο αριθμό μελών

Ενώ αναφορικά με τα έσοδα:

• το 80,6% θεωρεί πως θα υπάρξει μείωση
• το 12,9% θεωρεί πως δεν θα υπάρξει αλλαγή
• και μόνο το 10% θεωρεί πως θα υπάρξει αύξηση

Οι εκτιμήσεις για το μέλλον των πολιτιστικών σωματείων στην Ελλάδα στην μετά Covid εποχή είναι δυστυχώς αρνητικές στο μεγαλύτερο ποσοστό. Συγκεκριμένα:

• το 69,3 % εκτιμά το μέλλον αρνητικό λόγω της συρρίκνωσης της αγοράς
• το 14,4% εκτιμά το μέλλον θετικό λόγω της ανάπτυξης της αγοράς και
• το 16,3% εκτιμά το μέλλον ουδέτερο λόγω του ότι δεν θα υπάρξει καμία ουσιαστική αλλαγή

Παρόλα αυτά σχεδόν το 90% δηλώνει πως θα επαναλειτουργήσει με το τέλος της πανδημίας και την επιστροφή στην κανονικότητα.

Τα μέλη των πολιτιστικών σωματείων που συμμετείχαν στην έρευνα, εκ των οποίων το 70% είναι γυναίκες και το 30% άνδρες και στο σύνολό τους το 87% είναι φοιτητές και εργαζόμενοι, δήλωσαν πως σκοπεύουν να συνεχίσουν να χορεύουν με την άρση αναστολής λειτουργίας των σωματείων και την επιστροφή στην κανονικότητα σε ποσοστό σχεδόν 90%, δηλώνοντας πως με τη δραστηριότητα αυτή νιώθουν πιο υγιείς, βελτιώνεται η εμφάνιση τους και γενικά τη θεωρούν πολύ σημαντική για την βελτίωση της ποιότητας ζωής τους, όμως τονίζουν την απαραίτητη λήψη όλων των υγειονομιών μέτρων που επιβάλει η πολιτεία από τα πολιτιστικά σωματεία.

Μετά και από τα αποτελέσματα της έρευνας, όπου αναδεικνύονται τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα πολιτιστικά σωματεία στην Ελλάδα, θεωρούμε πως είναι επιβεβλημένο να θεσπιστούν συγκεκριμένα μέτρα για την ενίσχυση και την υποστήριξη τους, όχι μόνο λόγω των προβλημάτων που δημιούργησε η πανδημία, αλλά γενικότερα αφού ο λαϊκός πολιτισμός υποστηρίζεται ελάχιστα από την πολιτεία και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Για το λόγο αυτό προτείνουμε:

1. τη δημιουργία μητρώου ενεργών πολιτιστικών σωματείων που υποστηρίζουν τον λαϊκό πολιτισμό στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, κάτι που θα διευκολύνει την πολιτεία να γνωρίζει σημαντικά στοιχεία αυτών, όπως αριθμό μελών, δράσεις κλπ. και ανάλογα να αποφασίζει για την κάθε μορφής στήριξή τους (αντίστοιχο με την πρόσφατη δημιουργία μητρώου αθλητικών σωματείων). Θα πρέπει να τονιστεί πως δεν υπάρχουν στοιχεία για τον συνολικό αριθμό των πολιτιστικών σωματείων στην Ελλάδα, τον αριθμό των εγγεγραμμένων μελών σε αυτά και γενικότερα του ποσοστού του πληθυσμού της χώρας που ασχολείται μ’ αυτή την δραστηριότητα, κάτι απολύτως αναγκαίο για τον χώρο του λαϊκού πολιτισμού στην Ελλάδα
2. την ένταξη του Ελληνικού παραδοσιακού χορούστο εθνικό ευρετήριο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδος, κάτι που έχει ήδη γίνει σε πολλές χώρες διεθνώς και είναι ακόμα πιο σημαντικό για την Ελλάδα που, όπως προαναφέρθηκε, μέσω αυτού επιτυγχάνεται η διατήρηση και η συνέχιση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς
3. τη δημιουργία ενός νέου θεσμικού πλαισίουλειτουργίας των πολιτιστικών συλλόγων
4. τέλος είναι επιβεβλημένη λόγω της σημερινής κατάστασης, η άμεση οικονομική υποστήριξη των πολιτιστικών σωματείων όπως έγινε με πολλές άλλες πληττόμενες δραστηριότητες, λόγω της πανδημίας

Αναμένουμε την ανταπόκριση των αρμοδίων Υπουργείων μετά και την δημοσιοποίηση της μοναδικής έρευνας που έχει γίνει στην Ελλάδα για τις επιπτώσεις της πανδημίας λόγω του Covid-19 στη λειτουργία των πολιτιστικών σωματείων, τις τάσεις μετά το τέλος της πανδημίας, την επιστροφή στην κανονικότητα, καθώς την αξιολόγηση της στάσης των μελώντους στην Ελλάδα με την επανέναρξη λειτουργίας τους, έρευνα που ανέδειξε ακόμα μια φορά τα υπαρκτά προβλήματα των φορέων του λαϊκού πολιτισμού στην χώρα μας και είμαστε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πρόσθετη πληροφορία.