Το δημοτικό τραγούδι μέσα από την εμπειρία της Κωνσταντίνας Πετρινιώτη | PODCAST

Όποιος δε θυμάται το παρελθόν του,
είναι καταδικασμένος να το ξαναζήσει.

Το δημοτικό τραγούδι μέσα από την εμπειρία της Κωνσταντίνας Πετρινιώτη | PODCAST

Το δημοτικό τραγούδι μέσα από την εμπειρία της Κωνσταντίνας Πετρινιώτη | PODCAST

Γεννημένη στην Καρδίτσα, κάτοχος διπλώματος βυζαντινής μουσικής, απόφοιτη του ΤΜΕΤ του ΠΑΜΑΚ με ειδίκευση στο δημοτικό τραγούδι και δασκάλα σε μία σωρεία φορέων στη φωνητική, η Κωνσταντίνα Πετρινιώτη είναι πρώτα από όλα μία νέα γυναίκα που αντιμετωπίζει με σοβαρό και όχι με ευκαιριακό τρόπο τη μουσική εκτέλεση, τη συστηματική μελέτη και  τη διδασκαλία.  Μπορείτε εδώ να μάθετε περισσότερα για την ίδια και  την εμπειρία της. Εμείς έχουμε τη χαρά και την τιμή να τη συναντούμε «ψηφιακά» και να συζητάμε για την παραδοσιακή μουσική, την προσωπική της ενασχόληση με το τραγούδι και την προοπτική που διαβλέπει.  

Κωνσταντίνα, καλωσόρισες στο αντέτι! Πρώτα από όλα, ως μουσικός, που τοποθετείσαι; Είσαι παραδοσιακή μουσικός; Είσαι μουσικός; Είσαι ερμηνεύτρια; Πως βλέπει μία νέα γυναίκα που ασχολείται με το δημοτικό τραγούδι τη θέση της μεταξύ των εκτελεστών όλων των ειδών της μουσικής;

-Κ.Π.: Καλώς σας βρήκα! Χαίρομαι πολύ που συναντιόμαστε «ψηφιακά» και θα έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε όμορφα και δημιουργικά μουσικά θέματα. Η δική μου σχέση με τη μουσική ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία, σε ένα μουσικά πλούσιο οικογενειακό περιβάλλον, συνέχισε με σπουδές ανώτερων θεωρητικών, αλλά και εξειδίκευσης στο ελληνικό δημοτικό τραγούδι, στο τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης, στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Θα χαρακτήριζα, λοιπόν, τον εαυτό μου, ως μουσικό, με εξειδίκευση στην ερμηνεία του δημοτικού τραγουδιού. Είναι αλήθεια πως το δημοτικό τραγούδι δεν ανήκει στα δημοφιλή είδη τραγουδιού σήμερα, όμως θεωρώ πως αν ασχοληθεί κάποιος σε βάθος με αυτό, θα δει πως πρόκειται για ένα πολυποίκιλο και ιδιαίτερα απαιτητικό - υφολογικά και τεχνικά -είδος τραγουδιού. Όσο περισσότερο εμβαθύνω στη μελέτη και την εξερεύνηση της ερμηνείας του δημοτικού τραγουδιού, τόσο πιο συνειδητά νιώθω πως πρόκειται για ένα είδος τραγουδιού, όπως τα υπόλοιπα, που έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

 

Ακούστε τη συνέντευξη εδώ.

  PODCAST

 

Από την ακαδημαϊκή σου πορεία, δείχνει να πιστεύεις ότι για να ασχοληθεί κανείς με τη μουσική δεν αρκεί να είναι βιωματικός, εμπειροτέχνης, αυτό που συχνά αποκαλούμε «αυτοδίδακτος». Φαντάζομαι όμως ότι έχεις μελετήσει πολλάκις παλιές ηχογραφήσεις και δισκογραφία, συντελεστές των οποίων δεν είχαν το γνωσιακό υπόβαθρο της μουσικής.  Έχεις ολοκληρώσει πρόσφατα και μία σχετική έρευνα σε ακαδημαϊκό επίπεδο. Που μας οδηγούν αυτά τα συμπεράσματα; Υπάρχει άραγε διαφοροποίηση; Ποια είναι η δική σου άποψη;

-Κ.Π.: Αυτή είναι μια ερώτηση που συχνά τίθεται ως αφορμή για συζήτηση μεταξύ των σημερινών μουσικών που ασχολούνται με την παραδοσιακή μουσική. Αρχικά, είναι αλήθεια πως μεγάλοι τραγουδιστές και τραγουδίστριες του δημοτικού τραγουδιού, είτε αυτοί που έχουν αποτυπωθεί στη δισκογραφία, είτε και εκείνοι που δεν κατάφεραν να καταγραφούν ηχητικά και να φτάσουν στα δικά μας αυτιά σήμερα, είχαν μια χαρισματική φωνή, χωρίς κανένα μουσικό γνωσιακό υπόβαθρο. Είχαν σίγουρα διαφορετικές συνθήκες σε κοινωνικό, οικονομικό και πολιτισμικό επίπεδο, ένα έμφυτο ταλέντο στο τραγούδι και φυσικά ζούσαν σε ένα περιβάλλον πλούσιο στο εκάστοτε τοπικό μουσικό ιδίωμα. Αυτές οι συνθήκες, λοιπόν, είναι πολύ διαφορετικές σήμερα, από το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει ένα παιδί, μέχρι τα ερεθίσματα του τοπικού ιδιώματος που δέχεται στην καθημερινότητά του.
Γι’ αυτό, πιστεύω, πως η έννοια του βιωματικού παραδοσιακού μουσικού όπως ίσχυε παλαιότερα δεν μπορεί εύκολα να προκύψει στη σημερινή εποχή.

Αυτό που καλούμαστε να κάνουμε, ως μουσικοί που ασχολούμαστε με το είδος της παραδοσιακής μουσικής, που «αναπνέει» και εξελίσσεται ως παράδοση, είναι να χρησιμοποιήσουμε ως εργαλεία τη μουσική κατάρτιση και εκπαίδευση, να ερευνήσουμε σε βάθος το είδος της παραδοσιακής μουσικής, μέσα από παλιές αυθεντικές ηχογραφήσεις και καταγραφές επιτόπιας έρευνας, και σταδιακά να μπορέσουμε μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο να αποτελέσουμε μέρος της παράδοσης που εξελίσσεται και να αφήσουμε το δικό μας μουσικό «αποτύπωμα».

Μεγάλο ρόλο, εδώ, έχει η εκπαίδευση, και πιο συγκεκριμένα στο πώς τα νέα παιδιά θα γνωρίσουν το είδος του δημοτικού τραγουδιού στο σύγχρονο εκπαιδευτικό περιβάλλον. Επειδή το θέμα της διδασκαλίας του δημοτικού τραγουδιού με προβλημάτιζε αρκετά μέσα από τις σπουδές μου και αργότερα μέσα από τη διδακτική μου εμπειρία, αποφάσισα να το ερευνήσω επιστημονικά μέσα από τη μεταπτυχιακή μου εργασία, που ολοκλήρωσα πρόσφατα στο EuropeanUniversityCyprus. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση ότι παρ’ όλο που το δημοτικό τραγούδι διδάσκεται σήμερα σε διάφορες βαθμίδες της εκπαίδευσης, ακόμη και σε μεταπτυχιακό επίπεδο, δεν έχει ερευνηθεί η διδασκαλία του. Μέσα από την έρευνά μου, λοιπόν, διερευνήθηκαν επιστημονικά για πρώτη φορά, οι βασικές αρχές διδασκαλίας του δημοτικού τραγουδιού και δημιουργήθηκε ένα θεωρητικό πλαίσιο, επιστημονικά τεκμηριωμένο, για τη διδασκαλία του ως αυτόνομο αντικείμενο. Τα βασικά στοιχεία του θεωρητικού πλαισίου που σχηματίστηκαν είναι η προφορική-ακουστική μέθοδος διδασκαλίας, η γραπτή ή οπτική αποτύπωση της μελωδίας, οι αυθεντικές εκτελέσεις και η ηχογράφηση ως κύρια διδακτικά μέσα, η υγιής και σωστή φωνητική τεχνική πάνω στην οποία προσαρμόζεται το εκάστοτε ύφος και ρεπερτόριο, η σύνδεση του τραγουδιού με το αντίστοιχο ιστορικό-κοινωνικό πλαίσιο και φυσικά ο σεβασμός στις μαθησιακές ανάγκες και την προσωπικότητα του μαθητή.

 

Ακούστε τη συνέντευξη εδώ.

  PODCAST

Η μουσική δεν έχει σύνορα. Είναι παγκόσμια. Ως ερμηνεύτρια και δασκάλα της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, άρα και ως ζωντανός φορέας της παράδοσης, πως δέχεσαι τις επιρροές από τις μουσικές παραδόσεις άλλων τόπων, σε «εκτελεστικό» επίπεδο;

-Κ.Π.: Η μουσική παράδοση κάθε λαού ανέκαθεν δεχόταν και συνεχίζει να δέχεται επιρροές από μουσικές άλλων τόπων, συνήθως γειτονικών προς αυτόν. Ήταν, δηλαδή, αναπόφευκτη η αλληλεπίδραση των ανθρώπων από διαφορετικούς πολιτισμούς και η μουσική «ανταλλαγή» ιδεών, τεχνικών και στυλ. Σήμερα, βέβαια, οι δυνατότητες που έχει κανείς στο να γνωρίσει, να ακούσει και να μάθει τη μουσική παράδοση ενός άλλου τόπου είναι πολύ εύκολη μέσω του διαδικτύου και της επικοινωνίας με μουσικούς από οποιοδήποτε  μέρος του κόσμου. Προσωπικά, βρίσκω πολύ ενδιαφέροντα τα στοιχεία, που προέρχονται από τις γειτονικές χώρες της Ανατολής, και μάλιστα είχα πάντα ένα έμφυτο ενδιαφέρον στο να μπω στη διαδικασία να προσεγγίσω ένα τραγούδι από μια μουσική παράδοση της Ανατολής, με διαφορετική γλώσσα και φωνητική τεχνική. Αυτό βέβαια δε σημαίνει πως θα ενσωματώσω τα στοιχεία αυτά στο ελληνικό δημοτικό τραγούδι, γιατί θα προσπαθήσω να διατηρήσω το τοπικό ιδίωμα, αλλά θα τα χρησιμοποιήσω ίσως σε μία πιο δημιουργική συνθήκη που θα κάνω, όπως είναι μια διασκευή παραδοσιακού τραγουδιού. 

 

Τα τελευταία χρόνια, όλο και πληθαίνουν τα νέα άτομα που ασχολούνται με την παραδοσιακή μουσική, είτε ως μονάδες, είτε ως ομάδες, στο πλαίσιο μίας ορχήστρας. Γιατί πιστεύεις ότι ενώ τα ερεθίσματα της κοινωνίας τείνουν να μας ομοιογενοποιούν με γεωμετρική πρόοδο, οι νέοι άνθρωποι τείνουν να ασχολούνται με το «παλιό» που άλλοτε το θεωρούσαν αναχρονιστικό και ξεπερασμένο;

-Κ.Π.: Πιστεύω ότι τα παιδιά σήμερα δέχονται περισσότερα ερεθίσματα παραδοσιακής μουσικής μέσα από την εκπαίδευση, και συγκεκριμένα μέσα από τα Μουσικά Σχολεία, τα οποία έχουν συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση αυτού του «νέου» τοπίου. Σε ένα Μουσικό Σχολείο, ένα παιδί έχει την ευκαιρία να γνωρίσει και να διδαχθεί την παραδοσιακή μουσική, και τα παραδοσιακά όργανα, αλλά και να συμμετέχει σε ένα αντίστοιχο οργανικό ή φωνητικό σύνολο. Παράλληλα, πολλοί είναι οι απόφοιτοι παραδοσιακής μουσικής από το τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και το τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων που δραστηριοποιούνται ως ενεργοί μουσικοί και αποτελούν «πρότυπα» για μαθητές που αποφασίζουν να σπουδάσουν αυτό το είδος της μουσικής. Αυτή η τάση των νέων είναι σίγουρα κάτι πολύ ενθαρρυντικό και ελπιδοφόρο για τον χώρο της παραδοσιακής μουσικής! 

Ποια είναι η δική σου εμπειρία; Τι σε ώθησε και σε ωθεί εξακολουθητικά να ασχολείσαι με αυτό το είδος τραγουδιού;

-Κ.Π.: Για εμένα καθοριστικό ρόλο έπαιξε η οικογένειά μου. Ο πατέρας μου είχε μια μεγάλη αγάπη για το μπουζούκι, και τον θυμάμαι πάντα να παίζει και να ακούει λαϊκή και ρεμπέτικη μουσική, η μαμά να σιγοτραγουδάει και εγώ με τον αδερφό μου αργότερα να τραγουδάμε και να παίζουμε μαζί τους. Υπήρχε, άρα, μια μεγάλη εξοικείωση με το ελληνικό λαϊκό τραγούδι και μια προσωπική αγάπη για το τραγούδι γενικότερα, η οποία στη συνέχεια, μέσα από τις σπουδές μου στο δημοτικό τραγούδι, βρήκε τη θέση της στην παραδοσιακή μουσική. Κάποιες φορές, μάλιστα, ψάχνοντας και μελετώντας διαφορετικά τραγουδιστικά ιδιώματα, βλέπω πόσες λεπτομέρειες μπορεί να κρύβει ένα δημοτικό τραγούδι, και λέω «δεν μπορεί!», κι όμως, η διαδικασία αυτή είναι που κάνει τόσο γοητευτικό το συγκεκριμένο είδος τραγουδιού και πραγματικά είναι αστείρευτη!

 

Ως δασκάλα, τι συμβουλεύεις ή προσπαθείς να τονίσεις στους μαθητές σου;

-Κ.Π.: Ένα στοιχείο που προσπαθώ να επικοινωνήσω στους μαθητές μου που διδάσκονται παραδοσιακή μουσική στο σχολείο, είναι να μπουν στη διαδικασία να αναζητήσουν τον μεγάλο πλούτο των παραδοσιακών τραγουδιών και να μπορέσουν να δουν «πίσω» από το τραγούδι! Γιατί κάθε τραγούδι «κουβαλάει» μια ιστορία, αφηγείται ένα περιστατικό που συνέβη σε μία συγκεκριμένη περιοχή  ή αποτυπώνει συμβολισμούς για βαθύτερα νοήματα και αντιλήψεις για τη ζωή ευρύτερα. Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που τονίζω στους μαθητές του ατομικού μαθήματος παραδοσιακού τραγουδιού είναι να μάθουν τη σημασία της αποδόμησης του τραγουδιού, ώστε να ακούσουν προσεκτικά, να μελετήσουν και να μπορέσουν να αφομοιώσουν τα στολίδια που υπάρχουν σε κάθε φράση, ώστε να αποκτήσουν πραγματική γνώση και του τραγουδιού, αλλά και του ύφους που αντιπροσωπεύει.

 

Υπάρχει κάποια στιγμή από όλη τη διάρκεια της πορείας σου, μέχρι τώρα, που αναπολώντας την, νιώθεις περήφανη;

-Κ.Π.: Η αλήθεια είναι πως η κάθε στιγμή είναι μοναδική, είτε πρόκειται για διδακτική εμπειρία είτε για τραγουδιστική, και η κάθε μία από αυτές έχει παίξει τον δικό της ρόλο στη διαμόρφωση της μουσικής μου προσωπικότητας. Μία από αυτές, που τη θυμάμαι με περηφάνεια είναι η συμμετοχή μου στις επετειακές εκδηλώσεις της ελληνικής ομογένειας της Νέας Υόρκης, στην Αμερική, το 2018. Ήταν ένα ταξίδι στο οποίο συμμετείχα μαζί με εξαίρετους μουσικούς, πλαισιώνοντας μουσικά τη ΧΟΦΟ του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Η εκδήλωση που πραγματοποιήσαμε στην πλατεία Αμερικής στην Αστόρια, αλλά και η συμμετοχή μας στην παρέλαση στην 5η λεωφόρο του Μανχάταν ως ελληνική αποστολή, ήταν μια από τις πιο υπέροχες εμπειρίες που έχω ζήσει. Το να τραγουδάς και να παίζεις μουσική «στην άλλη άκρη του κόσμου» σε Έλληνες ομογενείς είναι πραγματικά κάτι πολύ όμορφο και συγκινητικό! 

 

Είμαστε βέβαιοι ότι ο εγκλεισμός και η αναστολή δραστηριότητας έχει λειτουργήσει περιοριστικά και σε σένα. Παρόλα αυτά θα θέλαμε να έχουμε μια εικόνα για τα μελλοντικά σου σχέδια.  

-Κ.Π.: Είναι αλήθεια πως ο εγκλεισμός ανέκοψε τις δραστηριότητες όλων των μουσικών, αλλά θέλω να πιστεύω πως όλα θα αρχίσουν σιγά σιγά να επανέρχονται στους κανονικούς τους ρυθμούς. Για εμένα το διάστημα αυτό ήταν μια ευκαιρία, μεταξύ άλλων, να ολοκληρώσω τη μεταπτυχιακή μου έρευνα, και να οργανώσω μελλοντικά σχέδια, τόσο τραγουδιστικά, όσο και ακαδημαϊκά, με δημιουργική πάντα διάθεση. Στους άμεσους στόχους μου είναι η παρουσίαση προσωπικών μου συνθέσεων σε παραδοσιακό ύφος με δημιουργικές ενορχηστρώσεις, και η δημιουργία εκπαιδευτικών εργαλείων για τη διδασκαλία του δημοτικού τραγουδιού!

Κωνσταντίνα, σε ευχαριστούμε. Σου ευχόμαστε καλή συνέχεια και αναμένουμε με ανυπομονησία να μοιραστείς μαζί μας ό,τι θα ήθελες να ακούσουμε!

-Κ.Π.: Εγώ ευχαριστώ πολύ για το κάλεσμα και την όμορφη συζήτηση! Με χαρά να ανταμώσουμε ξανά με νέα σχέδια και δράσεις! Εις το επανιδείν!

 

Ακούστε τη συνέντευξη εδώ.

  PODCAST

Share: 

info@adeti.gr

www.adeti.gr

Newsletter

Newsletters

Αφήστε μας το e-mail σας και εγγραφείτε στο newsletter μας.

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.